Ik ben welkom: de plek waar een man niet meer voor hoeft te vechten

Je kunt midden tussen de mensen staan en je toch een buitenstaander voelen.

None

Je bent op je werk, bij je familie of met vrienden. Je doet mee. Je praat. Je helpt. Misschien ben jij zelfs degene die de sfeer draagt. Toch blijft er ergens een kleine vraag aanwezig: hoor ik hier werkelijk bij?

Veel mannen beantwoorden die vraag niet met woorden. Ze gaan harder werken. Grappiger doen. Zich nuttig maken. Of ze blijven juist aan de rand staan, zodat een ander hen niet kan afwijzen. Dat kan sterk en zelfstandig lijken. Vanbinnen is het vaak een oude manier om jezelf te beschermen.

Erbij horen begint eerder dan presteren

Binnen systemisch werk kijken we niet alleen naar jou als los persoon. We kijken ook naar de groepen waarin je bent gevormd: je gezin, familie, buurt, school, geloof, cultuur en de mannen die wel of niet naast je stonden.

In zo'n systeem kan een kind ongemerkt leren: ik ben welkom als ik rustig ben. Als ik goede cijfers haal. Als ik voor moeder zorg. Als ik vader niet tegenspreek. Als ik geen last veroorzaak.

Het kind maakt daar geen bewuste afspraak over. Het past zich aan, omdat erbij horen belangrijk is. Later kan die oude afspraak blijven doorwerken. Dan ben je volwassen, maar probeer je nog altijd met gedrag een plek te verdienen die je als mens niet hóéft te verdienen.

Hoe dat er in een mannenleven uitziet

Misschien zeg je altijd ja wanneer een vriend iets vraagt, terwijl je eigenlijk moe bent. Misschien vertel je in een mannengroep alleen wat goed gaat. Misschien word je boos wanneer iemand jou niet ziet, maar vertel je niet dat je je afgewezen voelt.

Of je loopt juist overal gemakkelijk binnen. Je maakt contact, neemt ruimte en lijkt nergens bang voor. Maar zodra iemand echt dichtbij komt, ga je weer weg. Ook dat kan een manier zijn om afwijzing voor te zijn.

De kern is dan niet dat je iets verkeerd doet. De kern is dat een deel van jou nog steeds controle probeert te houden over de vraag of je erbij mag horen.

Jouw plek is niet hetzelfde als jouw gedrag

Systemisch kijken kan helpen om twee dingen uit elkaar te halen. Je gedrag kan besproken worden. Je kunt fouten maken, grenzen overschrijden of ergens niet passen. Maar jouw bestaan hoeft niet steeds opnieuw goedgekeurd te worden.

Je bent de zoon van jouw ouders, ook als het contact ingewikkeld is. Je bent broer, ook als jullie elkaar nauwelijks spreken. Je bent onderdeel van je familiegeschiedenis, ook wanneer je andere keuzes maakt. Dat betekent niet dat je alles moet accepteren of iedereen dichtbij moet houden. Erbij horen en afstand nemen kunnen tegelijk waar zijn.

Dat is een belangrijk verschil. Je kunt zeggen: ik hoor bij deze familie én ik kies een andere manier van leven. Ik erken waar ik vandaan kom én ik stel een grens.

Een eenvoudige oefening

Ga eens bij de deur van een kamer staan voordat je naar binnen loopt. Voel je voeten. Adem uit. Zeg in jezelf: ik hoef hier niet eerst iets te bewijzen. Ik mag aanwezig zijn en ik blijf verantwoordelijk voor wat ik doe.

Loop daarna rustig naar binnen. Klinkt klein? Dat is het ook. Maar let eens op wat je lichaam doet. Ga je sneller lopen? Maak je jezelf kleiner? Zoek je meteen naar iemand die jou toestemming geeft? Wil je de ruimte direct vullen?

Je lichaam vertelt vaak eerder dan je hoofd hoe welkom jij jezelf voelt.

Hoe we dit in de mannengroep onderzoeken

We praten niet alleen over zelfvertrouwen. We onderzoeken waar jij hebt geleerd dat aanwezigheid verdiend moet worden. Bij wie voelde jij je vroeger vanzelf welkom? Wanneer moest je je aanpassen? Welke rol nam je op je om erbij te blijven horen? En wat doe je nu nog steeds, terwijl het niet meer nodig is?

Vanuit die vragen werken we met beelden, meditatie, imaginatie, plekken in de ruimte en eenvoudige systemische oefeningen. Soms maakt een ritueel voelbaar wat je met praten niet bereikt. Andere mannen kijken niet alleen toe: zij spiegelen, delen wat zij herkennen en oefenen naast je.

Misschien ontdek je dat je niet hoeft te wachten tot iemand jou binnenroept. Dat je mag aankomen als de man die je nu bent.