Ik blijf zoon en word vrijer man: loskomen zonder je moeder af te wijzen

Sommige mannen kunnen voor iedereen een grens stellen, behalve voor hun moeder.

None

Eén blik, één zucht of één opmerking en ze voelen zich weer twaalf. Ze gaan uitleggen, sussen, boos worden of doen toch wat ze niet wilden. Achteraf zeggen ze: ik snap niet waarom dit me zo raakt.

Je lichaam snapt het vaak wel. Daar leeft nog de jongen die haar nodig had.

Een moeder is je eerste wereld

Voor je woorden had, kende je de wereld via nabijheid, stem, geur en aanraking. Als je moeder of een andere verzorger beschikbaar was, kon je rust ervaren. Als zij overbelast, bang, ziek of afwezig was, moest jouw jonge systeem zich aanpassen.

Dat is geen beschuldiging. Moeders zijn mensen met een eigen geschiedenis. Zij droegen soms veel meer dan een kind kan begrijpen.

Een jongen kan dan heel gevoelig worden voor haar stemming. Hij wordt makkelijk, grappig, behulpzaam of onzichtbaar. Soms wordt hij haar steun. Dat kan liefdevol lijken, maar het kind staat dan op een plek die te groot is.

Wanneer zorg een onzichtbare opdracht wordt

Later kan die jongen een man zijn die zich snel verantwoordelijk voelt voor het gevoel van vrouwen. Wanneer zijn partner teleurgesteld is, wil hij het meteen oplossen. Wanneer zij boos is, verdedigt hij zich of klapt hij dicht. Een helder nee voelt niet als een gewone grens, maar als verraad.

Systemisch werk gebruikt hiervoor soms woorden als verstrikking of omgekeerde zorg. Dat zijn geen diagnoses. Het zijn manieren om te kijken naar een verhouding waarin een kind meer is gaan dragen dan bij zijn leeftijd paste.

De volwassen beweging is niet: moeder, jij deed het fout. De beweging is: wat van jou is, laat ik bij jou; wat van mij is, neem ik mee.

Je moeder eren is niet hetzelfde als gehoorzamen

Je kunt dankbaar zijn voor het leven dat via haar kwam en tegelijk grenzen stellen aan contact. Je kunt haar pijn erkennen zonder die op te lossen. Je kunt van haar houden en minder vaak bellen. Je kunt begrijpen waarom zij iets deed en toch zeggen dat het jou heeft geraakt.

Dat is soms precies wat volwassen liefde vraagt: twee werkelijkheden naast elkaar laten bestaan.

Een vrije man hoeft zijn moeder niet kleiner te maken om zelf groter te worden. Hij hoeft haar ook niet groot te houden door zichzelf klein te maken.

Een oefening in drie zinnen

Schrijf een grens op die je moeilijk vindt. Oefen hem eerst bij een betrouwbare man, niet meteen bij je moeder. Gebruik maximaal drie zinnen: “Dit is wat ik merk. Dit is wat ik wel of niet ga doen. Ik begrijp dat jij daar iets van kunt vinden.”

Geen lange verdediging. Geen geschiedenisles. Geen poging om toestemming te krijgen.

Voel daarna wat er in je gebeurt. Schuld? Angst? Boosheid? De drang om alsnog te zorgen? Dat is niet automatisch een teken dat de grens verkeerd is. Het kan het oude systeem zijn dat schrikt van een nieuwe beweging.

Hoe we dit in de mannengroep onderzoeken

We gaan niet praten over “de schuld van moeder”. We kijken naar jouw huidige beweging. Waar maak jij jezelf klein? Waar ga je redden? Waar word je hard om niet opnieuw afhankelijk te voelen?

Via imaginatie kun je de jongen ontmoeten die ooit probeerde het goed te houden. In een systemische oefening maken we zichtbaar wie groot is en wie klein was. Andere mannen zijn hierin belangrijk. Je oefent een grens bij een man die blijft staan. Zo ontstaat een nieuwe ervaring: ik kan zoon blijven en toch als volwassen man handelen.