Waar ik mezelf verlaat: kijken naar vluchtgedrag zonder jezelf af te wijzen

Bijna iedereen heeft een manier om even niet te hoeven voelen.

None

Je pakt je telefoon. Je werkt langer door. Je eet terwijl je geen honger hebt. Je drinkt om rustiger te worden. Je zoekt seks, porno, sport, controle of drukte. Het middel verschilt. De beweging lijkt vaak op elkaar: iets wordt onrustig en jij verlaat jezelf.

Dat klinkt streng, maar zo bedoel ik het niet. Vluchtgedrag is meestal geen bewijs dat jij slap bent. Het is vaak een oplossing die ooit heeft gewerkt.

Kijk naar de tien minuten ervoor

Mensen kijken meestal naar het moment waarop het misgaat. Naar het glas, het scherm, de aankoop of de uitbarsting. Interessanter zijn de tien minuten daarvoor.

Wat voelde je in je lichaam? Wat gebeurde er? Wie belde? Welke gedachte kwam op? Was je moe, alleen, beschaamd, boos of afgewezen?

Misschien ging het zo snel dat je niets merkte. Dat betekent niet dat er niets was. Het betekent dat de route goed geoefend is.

Een patroon heeft vaak een onmiddellijke beloning. Even stilte. Even verdoving. Even macht. De rekening komt later: slecht slapen, geheimen, geldproblemen, afstand in je relatie of minder respect voor jezelf.

Eerlijk kijken betekent beide kanten zien. Niet alleen de schade, maar ook wat het gedrag jou op dat moment geeft. Anders begrijp je niet waarom je teruggaat.

De systemische vraag: wat draag jij mee?

Binnen systemisch werk kunnen we onderzoeken of jouw manier van vluchten verbonden is met wat je thuis leerde. Werd er gesproken over verdriet? Mocht boosheid bestaan? Waren er geheimen, verlies, verslaving of onveiligheid? Wie verdoofde zichzelf, en wie hield alles draaiende?

Een kind kan besluiten: over pijn praten maakt het erger. Of: ik moet sterk zijn, want mijn ouders hebben al genoeg. Later kan verdoving veiliger voelen dan contact.

Dat wil niet zeggen dat jouw familie “de oorzaak” is. Ook biologie, omgeving, trauma, gewoonte en beschikbaarheid spelen mee. Systemisch kijken is één kijkrichting. Het kan helpen om schaamte te vervangen door verantwoordelijkheid: dit patroon heeft een geschiedenis, en vandaag ben ik degene die een volgende stap kan zetten.

Stoppen is niet hetzelfde als leren blijven

Wanneer je alleen het middel weghaalt, blijft soms dezelfde onrust achter. Dan zoekt het systeem snel iets nieuws. Minder drinken wordt harder werken. Stoppen met porno wordt eindeloos sporten. Niet meer schreeuwen wordt dagenlang zwijgen.

Daarom is de vraag niet alleen: hoe stop ik? De vraag is ook: hoe blijf ik bij mezelf wanneer spanning opkomt?

Dat begint klein. Voeten op de grond. Uitademen. Het gevoel één eerlijk woord geven: bang, alleen, boos, leeg. Daarna iemand berichten vóórdat je verdwijnt. Niet pas wanneer je alles al hebt gedaan. In de tien minuten ervoor.

Een oefening zonder oordeel

Schrijf vijf keer op wanneer je vluchtgedrag opmerkt: wat gebeurde er vlak ervoor, wat voelde ik in mijn lichaam, wat leverde het gedrag meteen op, welke prijs betaalde ik later, en wie had ik kunnen bellen.

Maak er geen rechtbank van. Je verzamelt informatie. Eerlijkheid werkt beter dan zelfhaat.

Hoe we dit in de mannengroep onderzoeken

We reduceren je niet tot het gedrag waar je vanaf wilt. We onderzoeken welk deel van jou bescherming zoekt en waarvoor. We kijken naar je triggers, jouw familieverhaal, de rol die je thuis had en de mannen bij wie je wel of niet terechtkon.

De groep is daarbij een oefenplaats, geen verslavingsbehandeling. Bij afhankelijkheid of groot risico is gespecialiseerde verslavingszorg nodig. Dat is geen mislukking, maar passende verantwoordelijkheid.

Dit werk gaat niet over een mooi inzicht terwijl het gedrag doorgaat. Het gaat over zichtbaar worden, hulp toelaten en een andere handeling oefenen op het moment dat je normaal verdwijnt.